资料与方法
一、对象
二、危险因素问卷调查
三、筛查流程
四、相关定义及评估指标
五、统计学分析
±s表示,非正态分布数据以M(P25,P75)表示。采用多因素二元Logistic 回归分析超声筛查阳性和乳腺癌检出的影响因素,采用双侧检验,以P<0.05为差异有统计学意义。结 果
一、筛查人群的基本特征
表1 2021 至2023 年陕西省渭北农村地区乳腺癌筛查参与者的基线特征 |
| 特征 | 2021 年(n=58 532) | 2022 年(n=35 280) | 2023 年(n=45 810) | 总计(n=139 622) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 人数 | 比例(%) | 人数 | 比例(%) | 人数 | 比例(%) | 人数 | 比例(%) | |
| 年龄 | ||||||||
| 35 ~ 44 岁 | 13 925 | 23.79 | 9532 | 27.02 | 10 299 | 22.48 | 33 756 | 24.18 |
| 45 ~ 54 岁 | 26 296 | 44.93 | 15 096 | 42.79 | 18 280 | 39.90 | 59 672 | 42.74 |
| 55 ~ 64 岁 | 18 311 | 31.28 | 10 652 | 30.19 | 17 231 | 37.62 | 46 194 | 33.08 |
| 民族 | ||||||||
| 汉族 | 58 495 | 99.94 | 35 242 | 99.89 | 45 767 | 99.91 | 139 504 | 99.92 |
| 非汉族 | 37 | 0.06 | 38 | 0.11 | 43 | 0.09 | 118 | 0.08 |
| 文化程度 | ||||||||
| 小学及以下 | 9463 | 16.17 | 4719 | 13.38 | 8154 | 17.80 | 22 336 | 16.0 |
| 初中 | 37 880 | 64.72 | 23 163 | 65.65 | 27 886 | 60.87 | 88 929 | 63.69 |
| 高中 | 8412 | 14.37 | 5188 | 14.71 | 7149 | 15.61 | 20 749 | 14.86 |
| 大专及以上 | 2324 | 3.97 | 1910 | 5.41 | 2096 | 4.57 | 6330 | 4.53 |
| 未知或数据缺失 | 453 | 0.77 | 300 | 0.85 | 525 | 1.15 | 1278 | 0.92 |
| 月经初潮年龄 | ||||||||
| ≤ 13 岁 | 22 355 | 38.19 | 9545 | 27.05 | 22 679 | 49.51 | 54 579 | 39.09 |
| > 13 岁 | 35 990 | 61.49 | 25 717 | 72.89 | 23 108 | 50.44 | 84 815 | 60.75 |
| 未知或数据丢失 | 187 | 0.32 | 18 | 0.05 | 23 | 0.05 | 228 | 0.16 |
| 是否绝经 | ||||||||
| 是 | 32 584 | 55.67 | 18 840 | 53.40 | 28 412 | 62.02 | 79 836 | 57.18 |
| 否 | 24 764 | 42.31 | 16 158 | 45.80 | 16 996 | 37.10 | 57 918 | 41.48 |
| 未知或数据丢失 | 1184 | 2.02 | 282 | 0.80 | 402 | 0.88 | 1868 | 1.34 |
| 初产年龄 | ||||||||
| < 28 岁 | 55 665 | 95.10 | 33 587 | 95.20 | 44 242 | 96.58 | 133 494 | 95.61 |
| ≥28 岁 | 2263 | 3.87 | 1457 | 4.13 | 1267 | 2.77 | 4987 | 3.57 |
| 未知或数据丢失 | 604 | 1.03 | 236 | 0.67 | 301 | 0.65 | 1141 | 0.82 |
| 母乳喂养史 | ||||||||
| 是 | 52 569 | 89.81 | 33 885 | 96.05 | 45 119 | 98.49 | 131 573 | 94.24 |
| 否 | 5704 | 9.75 | 1395 | 3.95 | 691 | 1.51 | 7790 | 5.58 |
| 未知或数据丢失 | 259 | 0.44 | 0 | 0 | 0 | 0 | 259 | 0.18 |
| 乳腺检查史 | ||||||||
| 是 | 3545 | 6.06 | 288 | 0.82 | 256 | 0.56 | 4089 | 2.93 |
| 否 | 54 958 | 93.89 | 34 992 | 99.18 | 45 546 | 99.42 | 135 496 | 97.04 |
| 未知或数据丢失 | 29 | 0.05 | 0 | 0 | 8 | 0.02 | 37 | 0.03 |
| 乳腺手术或活检史 | ||||||||
| 是 | 236 | 0.41 | 76 | 0.22 | 121 | 0.26 | 433 | 0.31 |
| 否 | 58 270 | 99.55 | 35 199 | 99.77 | 45 681 | 99.72 | 139 150 | 99.66 |
| 未知或数据丢失 | 26 | 0.04 | 5 | 0.01 | 8 | 0.02 | 39 | 0.03 |
| 激素替代治疗史 | ||||||||
| 是 | 17 | 0.03 | 2 | 0.01 | 4 | 0.01 | 23 | 0.02 |
| 否 | 58 489 | 99.93 | 35 273 | 99.98 | 45 789 | 99.95 | 139 551 | 99.95 |
| 未知或数据丢失 | 26 | 0.04 | 5 | 0.01 | 17 | 0.04 | 48 | 0.03 |
| 乳腺癌家族史 | ||||||||
| 是 | 88 | 0.15 | 40 | 1.22 | 41 | 0.09 | 169 | 0.12 |
| 否 | 58 412 | 99.79 | 35 235 | 99.87 | 45 761 | 99.89 | 139 408 | 99.85 |
| 未知或数据丢失 | 32 | 0.06 | 5 | 0.01 | 8 | 0.02 | 45 | 0.03 |
| 卵巢癌家族史 | ||||||||
| 是 | 10 | 0.02 | 2 | 0.01 | 1 | 0.00 | 13 | 0.01 |
| 否 | 58 487 | 99.92 | 35 273 | 99.98 | 45 801 | 99.98 | 139 561 | 99.96 |
| 未知或数据丢失 | 35 | 0.06 | 5 | 0.01 | 8 | 0.02 | 48 | 0.03 |
二、超声筛查结果
表2 不同年龄组乳腺癌筛查参与者超声初筛BI-RADS 分类情况 [例(%)] |
| 不同年龄组 | 例数 | BI-RADS 1 类 | BI-RADS 2 类 | BI-RADS 3 类 | BI-RADS 4 类 | BI-RADS 5 类 | BI-RADS 0 类 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 35 ~ 44 岁 | 33 756 | 28 689(84.99) | 3155(9.35) | 1783(5.28) | 70(0.21) | 2(0.01) | 57(0.16) |
| 45 ~ 54 岁 | 59 672 | 51 894(86.97) | 4909(8.23) | 2621(4.39) | 140(0.23) | 5(0.01) | 103(0.17) |
| 55 ~ 64 岁 | 46 194 | 43 097(93.30) | 2046(4.43) | 910(1.97) | 85(0.18) | 7(0.02) | 49(0.10) |
| 合计 | 139 622 | 123 680(88.58) | 10 110(7.24) | 5314(3.81) | 295(0.21) | 14(<0.01) | 209(0.15) |
注:BI-RADS 为乳腺影像报告和数据系统 |
三、检出乳腺癌的情况
表3 最终检出的63 例乳腺癌患者的具体特征 |
| 编号 | 年龄(岁) | 超声BI-RADS分类 | 病理类型 | 病灶最大径(mm) | 临床分期 |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 57 | 4 | ILC | 15 | Ⅱ |
| 2 | 52 | 4 | IDC | 30 | Ⅱ |
| 3 | 45 | 4 | IDC | 16 | - |
| 4 | 60 | 4 | IDC | 13 | Ⅱ |
| 5 | 41 | 4 | IDC | 23 | Ⅲ |
| 6 | 57 | 3 | IDC | 5 | Ⅲ |
| 7 | 53 | 3 | IDC | 16 | Ⅰ |
| 8 | 54 | 4 | IDC | 28 | - |
| 9 | 54 | 4 | IDC | 30 | Ⅲ |
| 10 | 52 | 4 | IDC | 19 | Ⅱ |
| 11 | 57 | 4 | IDC | 10 | Ⅰ |
| 12 | 61 | 4 | IDC | 15 | Ⅱ |
| 13 | 60 | 5 | IDC | 27 | Ⅱ |
| 14 | 63 | 4 | ILC | 12 | - |
| 15 | 49 | 4 | IDC | 5 | Ⅱ |
| 16 | 45 | 4 | IDC | 20 | Ⅱ |
| 17 | 50 | 3 | IDC | 13 | Ⅱ |
| 18 | 55 | 4 | IDC | 17 | Ⅱ |
| 19 | 50 | 4 | IDC | 11 | Ⅱ |
| 20 | 53 | 4 | IDC | 30 | Ⅱ |
| 21 | 43 | 4 | IDC | 18 | Ⅱ |
| 22 | 43 | 3 | IDC | 9 | Ⅱ |
| 23 | 44 | 4 | IDC | 22 | Ⅱ |
| 24 | 52 | 3 | DCIS | NA | 0 |
| 25 | 50 | 4 | IDC | 19 | Ⅱ |
| 26 | 53 | 4 | IDC | 32 | Ⅱ |
| 27 | 44 | 3 | IDC | 16 | Ⅱ |
| 28 | 53 | 4 | IDC | 30 | Ⅱ |
| 29 | 52 | 3 | IBC | 10 | Ⅰ |
| 30 | 46 | 4 | ILC | 57 | Ⅱ |
| 31 | 52 | 3 | IDC | 47 | Ⅲ |
| 32 | 55 | 5 | IDC | 16 | Ⅱ |
| 33 | 44 | 4 | IDC | 24 | Ⅲ |
| 34 | 43 | 5 | IDC | 33 | Ⅱ |
| 35 | 48 | 4 | ILC | 12 | Ⅱ |
| 36 | 64 | 4 | IDC | 21 | Ⅱ |
| 37 | 38 | 3 | IBC | 24 | Ⅱ |
| 38 | 53 | 4 | IDC | 16 | Ⅱ |
| 39 | 52 | 3 | IBC | 22 | Ⅱ |
| 40 | 59 | 4 | IDC | 25 | Ⅱ |
| 41 | 51 | 4 | IDC | 40 | Ⅲ |
| 42 | 56 | 4 | IDC | 17 | Ⅰ |
| 43 | 52 | 3 | DCIS | NA | 0 |
| 44 | 40 | 4 | IDC | 18 | Ⅱ |
| 45 | 41 | 3 | DCIS | NA | 0 |
| 46 | 44 | 3 | DCIS | NA | 0 |
| 47 | 37 | 4 | IDC | 22 | Ⅱ |
| 48 | 60 | 4 | IDC | 15 | Ⅰ |
| 49 | 45 | 4 | ILC | 13 | Ⅰ |
| 50 | 59 | 3 | LCIS | NA | 0 |
| 51 | 46 | 3 | DCIS | NA | 0 |
| 52 | 60 | 4 | IDC | 13 | - |
| 53 | 38 | 3 | DCIS | NA | 0 |
| 54 | 44 | 4 | IDC | 16 | Ⅱ |
| 55 | 45 | 4 | IDC | 32 | Ⅱ |
| 56 | 50 | 0 | ILC | - | Ⅱ |
| 57 | 48 | 4 | IBC | 17 | Ⅲ |
| 58 | 46 | 4 | IDC | 51 | Ⅱ |
| 59 | 41 | 5 | IDC | 20 | Ⅳ |
| 60 | 54 | 4 | IDC | 26 | Ⅱ |
| 61 | 49 | 4 | ILC | 9 | Ⅱ |
| 62 | 62 | 4 | ILC | 27 | Ⅱ |
| 63 | 48 | 1 | IDC | - | Ⅱ |
注:BI-RADS 为乳腺影像报告和数据系统;DCIS 为导管原位癌;LCIS 为小叶原位癌;IDC 为浸润性导管癌;ILC 为浸润性小叶癌;IBC 为其他类型浸润性癌;NA 为不适用;-为未知或数据缺失 |
四、超声筛查阳性的影响因素分析
表4 2021 至2023 年陕西省渭北农村地区乳腺癌超声筛查阳性的多因素Logistic 回归分析 |
| 因素 | 参照组 | 比较组 | β 值 | SE | Wald χ2 值 | P 值 | OR 值 | 95%CI |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 年龄段 | 35 ~ 44 岁 | 45 ~ 54 岁 | 0.15 | 0.04 | 17.88 | < 0.001 | 1.16 | 1.08 ~ 1.25 |
| 55 ~ 64 岁 | -0.34 | 0.05 | 38.48 | < 0.001 | 0.71 | 0.64 ~ 0.79 | ||
| 文化程度 | 初中及以下 | 高中 | 0.38 | 0.03 | 124.65 | < 0.001 | 1.46 | 1.37 ~ 1.56 |
| 大专及以上 | 0.26 | 0.06 | 20.06 | < 0.001 | 1.30 | 1.16 ~ 1.45 | ||
| 月经初潮年龄 | ≤ 13 岁 | > 13 岁 | -0.39 | 0.04 | 89.84 | < 0.001 | 0.67 | 0.62 ~ 0.73 |
| 是否绝经 | 是 | 否 | 0.52 | 0.04 | 183.37 | < 0.001 | 1.68 | 1.56 ~ 1.81 |
| 初产年龄 | < 28 岁 | ≥28 岁 | -0.29 | 0.08 | 13.68 | 0.053 | 1.42 | 0.99 ~ 2.02 |
| 母乳喂养史 | 是 | 否 | 0.11 | 0.06 | 3.62 | 0.057 | 1.11 | 0.99 ~ 1.24 |
| 乳腺检查史 | 是 | 否 | -0.68 | 0.06 | 134.66 | < 0.001 | 0.51 | 0.45 ~ 0.57 |
| 乳腺手术或活检史 | 是 | 否 | -1.21 | 0.14 | 75.93 | < 0.001 | 0.30 | 0.23 ~ 0.39 |
| 激素替代治疗史 | 是 | 否 | -1.53 | 0.48 | 10.14 | 0.001 | 0.22 | 0.08 ~ 0.55 |
| 乳腺癌家族史 | 是 | 否 | -0.83 | 0.25 | 11.28 | < 0.001 | 0.44 | 0.27 ~ 0.71 |
五、乳腺癌检出的影响因素分析
表5 2021 至2023 年陕西省渭北农村地区乳腺癌检出的多因素Logistic 回归分析 |
| 因素 | 参照组 | 比较组 | β 值 | SE | Wald χ2 值 | P 值 | OR 值 | 95%CI |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 年龄段 | 35 ~ 44 岁 | 45 ~ 54 岁 | 0.42 | 0.42 | 1.02 | 0.31 | 1.53 | 0.67 ~ 3.49 |
| 55 ~ 64 岁 | 0.37 | 0.58 | 0.42 | 0.52 | 1.45 | 0.47 ~ 4.53 | ||
| 文化程度 | 初中及以下 | 高中 | 0.61 | 0.35 | 3.00 | 0.08 | 1.85 | 0.92 ~ 3.70 |
| 大专及以上 | 1.56 | 0.65 | 5.84 | 0.02 | 4.77 | 1.34 ~ 16.96 | ||
| 月经初潮年龄 | ≤ 13 岁 | > 13 岁 | -0.07 | 0.30 | 0.05 | 0.83 | 0.94 | 0.52 ~ 1.70 |
| 是否绝经 | 是 | 否 | -0.19 | 0.41 | 0.22 | 0.64 | 0.82 | 0.37 ~ 1.84 |
| 初产年龄 | < 28 岁 | ≥28 岁 | -0.39 | 1.21 | 0.11 | 0.75 | 0.68 | 0.06 ~ 7.26 |
| 母乳喂养史 | 是 | 否 | 0.36 | 0.60 | 0.36 | 0.55 | 1.43 | 0.44 ~ 4.65 |